PADİŞAH EŞLERİNİN ÜNVANLARI

Padişah'tan çocuk dünyaya getiren Saray Kadınlar hemen >Sultan< ünvanını mı alıyordu? Çocuksuz Padişah gözdeleri ünvan taşımıyorlarmıydı? Sultan olabilmek için illa çocuk sahibi mi olmak lazımdı?

Osmanlı Sarayındaki Ünvan nizamı çok karışıktır, özellikle Harem de ki Kadınların Ünvan ve Makamlarını ayırt etmek çok zordur. Bütün Ünvanlar törenle ve kaidelere uygun olarak verilirdi!

Padişah'ın Kadınlarının ünvanları devirlere göre değişmektedir. Osmanlı'nın Kuruluşundan 16.YY'a kadar Padişah eşleri Hatun ünvanını taşırlardı.

16.YY'dan itibaren Haseki ünvanı verilmeye başlandı. Bu durum 18.YY'a kadar devam etti. 18.YY'dan itibaren Kadınefendi ünvanı yürürlüğe girdi.

Bir Padişah eşi'nin Haseki ünvanını taşımak için illa çocuk sahibi olması gerekmiyordu! Padişah bizzati kadını olarak seçtiği veya evlendiği eşine bu ünvanı tevcih ediyordu! Yani ne çocuk dünyaya getirmesi ne de çocuk sayısına bakılmıyordu.

16.YY - 18.YY arası Padişah eşlerinin Ünvanları:

• Baş Haseki
• II.Haseki
• III.Haseki
• IV.Haseki

Bu sıralama Padişah'ın eş sayısına göre devam eder.

İslam kanunlarına göre erkeğin dört eşi olma izni göz önünde bulundurularak, 18.YY'dan itibaren 1922 yılına kadar Padişah eşlerinin ilk dört eşinin ünvanları: 

• Baş Kadınefendi
• II.Kadınefendi
• III.Kadınefendi
• IV.Kadınefendi

Not: Bazı Padişahlar istisnai olarak V.Kadınefendi ve VI.Kadınefendi ünvanları tevcih etmişlerdir.

Bu ilk dört eşten sonra Padişah'ın diğer eşlerinin ünvanları:

• Baş İkbal
• II.İkbal
• III.İkbal
• IV.İkbal

İkballerden sonra:

• Baş Gözde
• II.Gözde
• III.Gözde
• IV.Gözde

Gözdelerden sonra Odalıklar geliyorki bunları sıralamaları yoktur.

Bütün bu kadınlar, çocuk sayılarına göre sıralanmıyorlar, evlilik tarihlerine göre sıralanıyorlardı. İçlerinden biri öldümü, diğeri bir rütbe terfii ediyordu. 

Haseki Sultan ünvanı tevcih edilen Padişah eşleri:

• Mahidevran (I.Süleyman)
• Hürrem (I.Süleyman)
• Nurbanu (II.Selim)
• Safiye (III.Murat)
• Ayşe (II.Osman)
• Akile (II.Osman)
• Ayşe (IV.Murat)
• Turhan (I.İbrahim)
• Dilaşub (I.İbrahim)
• Muazzez (I.İbrahim)
• Ayşe (I.İbrahim)
• Mahienver (I.İbrahim)
• Saçbağı (I.İbrahim)
• Şivekar (I.İbrahim)
• Hümaşah (I.İbrahim)
• Gülnüş (IV.Mehmet)
• Afife (IV.Mehmet)
• Rabia (IV.Mehmet
• Kaniye (IV.Mehmet)
• Siyavuş (IV.Mehmet)
• Hatice (II.Süleyman)
• Behzad (II.Süleyman)
• İvaz (II.Süleyman)
• Sülün (II.Süleyman)
• Şehsuvar (II.Süleyman)
• Zeynep (II.Süleyman)
• Rabia (II.Ahmet)
• Alicenab (II.Mustafa)
• Sebkati (II.Mustafa)
• Hafsa (II.Mustafa)
• Şehsuvar (II.Mustafa)

FAHRİYE SULTAN KİMDİR?

Fahriye Sultan, III.Murad'ın kızıdır. Annesi bilinmiyor. 

Fahriye Sultan, Tarihçi Agafangel Krimski'ye göre 1593 senesinde, Josef Matuz'a göre 1595, Yılmaz Öztuna'ya göre de 1594 civarında dünyaya geldiği belirtilir.

Fahriye Sultan'ın Mehmet Giray ile aşk yaşadığı söz konusu dahi edilemez. Öyle birşey olmazı imkansız, çünki Mehmet Giray Yedikule Zindanlarında mahkumdu. Nerede Fahriye Sultan'ı görüpte aşık olacaktı? 

Agafangel Krimski Fahriye Sultan için şunu yazmış:

(...) I.Ahmet artık evlilik yaşlarına gelmiş genç halaları Mihrimah, Fahriye, Mihriban ve Rukiye Sultanları 1613 senesinde aynı gün evlendirdi. En gençleri olan Mihriban Sultan evlendiğinde 17 yaşındaydı (...)

Fahriye Sultan yeğeni I.Ahmet'in emriyle 21.2.1613 tarihinde Çukadar Ahmet Paşa ile evlendirildi. Ama Ahmet Paşa 1618 yılında öldü. Ahmet Paşa'nın ölümünden bir sene sonra Sofu Bayram Paşa ile evlenmek zorunda kaldı. Sofu Bayram Paşa 1627 yılında öldü. Fahriye Sultan ikinci eşinin ölümünden sonra tekrar evlenmedi ve dul olarak yaşadı. 

Celal Temrukoğlu'nun notlarından:

(...) Fahriye Sultan kendi Sarayında 1656 yılında vefat etti ve babası III.Murat'ın Türbesine defn edildi (...) Fahriye Sultan'ın Bayram Paşa'dan olan oğlu Mehmet Çelebi Edirne de ikamet etmiştir. Kızı Tacimelek Hatun Bostanzadelere gelin gitti (...)

NASUH PAŞA VE CENNET HATUN HAKKINDA

Merhum dedem Celal Temrukoğlu'nun Osmanoğulları hakkında yazdığı yayımlanmamış eserinde I.Ahmet dönemi siyasetçilerinden Nasuh Paşa için bakın ne yazmış:

I.Ahmet devri paşalarından bir Nasuh Paşa vardırki, kurnazlığı ve hodbinliği ile kendini tarihin kara sayfalarına yazdırmaya muvaffak olmuştur. Drama veyahut Serez civarından devşirme edilerek Saray hizmetine girmiştir. Bu Paşa'nın biraderi Hasan Ağa'da bilahare Yeniçeriler arasına dahil olmuş ve bilahare Saray'da yüksek bir makama haiz olmuştur. Aslı muhtemelen Rum'dur. Lakin Arnavut olma ihtimalide bulunmaktadır, zira Paşa'nın soyundan gelen bir ahbabım, Arnavut olduklarını söylemişti. (...) I.Ahmet, Nasuh Paşa'ya 1604 senesinde vezir ünvanını tevcih ederek Sivas Beylerbeyi yapmıştı. İki sene sonrada Diyarbekir Beylerbeyi oldu. Nasuh Paşa Diyarbekir de bulunduğu sırada 1606 senesinde Kürt prensi Mir Han'ın kızı Cennet Hatun'la evlendi. O sırada III.Mehmet'in birinci zevcesi'nin nedimelerinden Saraylı Sevrenaz Hatun'la evli olup çocuklarıda vardı. (...) Binaenaleyh Nasuh Paşa 1612 senesinde I.Ahmet'in Kösem Sultan'dan olma kızı Ayşe Sultan'la evlendi. Ayşe Sultan o sırada henüz 7 yaşında olduğundan evlilik surii kaldı (...) 

Şimdi burada enteresan olan, ismi malum dizide bir Cennet Hatun var ama bu alelade bir Kalfa gibi gösterildi. Dizi yapımcıları reyting kazanmak için tarihi gerçekleri kafalarına göre değiştirmişler herhalde. Peki Tarihçi Danışmanları ne güne duruyor? Bunlar itiraz etmiyorlar mı? Hayret doğrusu. Bir ihtimal, Türkiye de Kürt Sorunu yaşandığından, aslında Kürt olan Cennet Hatun'u alelade Saray hizmetçisi gibi göstermişler. Pes yani. Ama şaşmamak lazım, Çerkes prensesi Mahfiruz'u pespaye bir Rum gibi gösteren, Kürt kızınıda işte böyle karaktersiz, oynak kadın olarak herkese takdim eder. Cennet Hatun'a diyecek lafım yok, Saray koridorlarında Muhafızlarla kırıtıyor.Olacak işmi bu? Harem'e Hadım olmayan Muhafız girecekte Kadınlarla kırıtacak...gerisini siz düşünün.

Ama dikkat ederseniz, önceki dizide de böyleydi: Ne kadar Hristiyan Rum, Hırvat, Venedikli ve Yahudi varsa, onlar hep kusursuz tanıtıldı. Neden?

Aynı şekilde Şahin Giray'da o tarihlerde İstanbul'da değil, Çerkesya'da ve Mahfiruz'un akrabalarından Prens Sunçaley Çerkasski'nin kızı Kimzad Hatun'la evli. Bu evlilikten Saadet Giray adındada bir oğlu var. Mehmet Giray ise Yedikule Zindanlarında mahkumdu.

II.OSMAN'IN TEYZESİ ŞAHİNCAN HATUN

Mahfiruz Sultan 1620 yılında ölmesinden sonra, ablası Şahincan Hatun Valide Sultan gibi hüküm sürmeye başladı. II.Osman teyzesini el üstünde tutarak ona Saray Kethüdalık vazifesini verdi. Çocukluğunda dayeliğinide yaptığından bazı vesikalarda adı Daye Hatun olarak geçmektedir. Tarihçi Josef Matuz'un araştırmalarından:

(...) Valide Sultan öldükten sonra Daye Hatun Saray'ın başı oldu ve II.Osman'ın müsaadesiyle kendisine 3000 Asper maaş bağlandı (...)

Agafangel Krimski'nin araştırmalarından:

(...) Bu kadın Genç Osman'ın teyzesi olduğundan Valide Sultan gibi saygı görüyordu. Kendisine Eyüp de döşeli bir Saray, Batı Trakya'da üç köy, Gebze de büyük bir arazi ve Edirne de bir Han verildi (...) 

1620 yılında İstanbul'da Venedik Elçisi olan Giorgio Giustinian raporundan:

(...) Valide Sultan'ın ölümünden sonra Sultan dadısına bu makamı verdi. Bu duruma şaşırmamak lazım, çünki Sultan'ın dadısı ölen Valide Sultan'ın kardeşi ve Osman'ın teyzesidir. Bu kadın'ın kocası Abaza Mehmet Paşa'dır (...)

Bilgileri tarafımıza ulaştıran Sn. Guiseppe Michiel, Sn. Nadine Woronzowa ve Sn. Christina Reuth çok teşekkür ederiz.

Tercümeler için: Sn. Alexej Bulgakov, Sn. Katja Kemali ve Sn. Can Bayraktar'a ayrıca çok teşekkür ederiz.

VENEDİK ELÇİLERİNİN RAPORLARI

Osmanlı Tarihçisi Agafangel Krimski'nin çalışmalarında kullandığı İstanbul'da ki Venedik Elçilerinin raporları.

Ottovanio Bon'un 1604 yılına ait Raporu:

(...) Yeni Sultan henüz bir çocuk ve devlet işlerinde tecrübesiz. Sultan'ın bir an önce varisi olması için annesi onu 15 veya 16 yaşındaki bir çerkes kızıyla alelacele evlendirmiş (...) 

1604 senesine ait Giovanni Mocenigo'nun raporu:

(...) Sultan'ın karısı bir çerkes prensi'nin kızıdır. Bu kadın'ın düzgün türkçe konuşamadığını duyduk. Saray'ın en itibarlı nedimeside halası imiş ve onun tavsiyesi üzerine özel olarak Kafkasya'dan getirtilmiş. Sultan'ın annesi de zamanında Kafkasya'dan getirilmiş bir Çerkes'dir. Duyduğumuza göre çok güzel bir kadınmış. Ölen Sultan'dan oğlundan hariç üç kızı olmuş (...)

Tercüme için Sn. Alexej Bulgakov'a çok teşekkür ederiz.

KÖSEM DİZİSİ BATIYOR!!!

Bugün Hürriyet Gazetesinde çalışan bir arkadaşım beni aradı ve sevinçle >Kösem Sultan Dizisi reyting kaybediyor, batıyorlar< dedi. O an aklıma şu söz geldi: Alma Mazlumun Ahını, çıkar aheste aheste!!!

Bir Tiyatro Yazarı arkadaşımda dün diziyi izlemiş, beni arayıp: >Senaryo berbat, oyuncular kötü seçilmiş. Bir defa Hülya Avşar olmamış. Sesi bozuk. Harem Ağalarından yanlız Safiye Sultan'ın Kethüdası iyi oynuyor. Gülcan Arslan hiç olmamış, katiyyen yakışmamış. Halime ve Handan Sultanlar iyi seçim. Yunan oyuncu'da süper performans gösteriyor. Hazinedar Usta olan Dudu Hatun karakteride olmamış. Bunun seside bozuk. Yerini doldurmuyor. Kalfalardan birtek Cennet Hatun rölündeki oyuncu iyi oynuyor. Ceyda Olguner'den de pek birşey görmedik. Şahin Giray'da olmamış. Konuşma şekli tarihi kişiye uymuyor. Ekin Koç'da idare eder. Dün izlerken resmen sıkıldıım. Hemen kanalı değiştirdim. Senaryo ve oyuncular değiştirilmezse bu dizi bir kaç haftaya biter< dedi.

Bir tarihçi arkadaşımda: >Bu nasıl bir tarih dizisi?! Tarihi süreç çok yanlış. Bir defa I.Ahmet'in ilk eşi Mahfiruz, ama dizide önemsiz biri gibi gösteriliyor. Üstüne de Çerkes Mahfiruz'u Rum diye tanıttılar. Olacak iş mi bu. Sonra Şahin Giray'ın İstanbul'da ne işi var? Bahsi geçen tarihlerde Şahin Giray İstanbul'da değilki, Çerkesya'da. Mehmet Giray'da Yedikule zindanlarında mahkumdu. Safiye Sultan'da I.Ahmet'in tahta çıkmasından 19 gün sonra Eski Saray'a gönderildi. Sonra Sarayın en itibarlı kadın mensubatından Servazad Hatun nerede? Mahfiruz'un kız kardeşi Şahincan Hatun nerede? Halime Sultan'ın erkek kardeşide yok. Aynı şekilde Halime Sultan'ın kuzeni Abaza Mehmet Paşa'da yoktur ortalıkta. Bu dizinin güya bir de tarihçi danışmanları varmış. Düzgün tarihçi olsalardı bu kadar çok hatalı bir dizi olmazdı< dedi.

Ayrıca sağolsunlar Çerkes ve Abhaz soydaşlarımızda bize destek vererek diziyi izlemiyorlar. Buradan bizi destekleyen sağduyulu tüm okurlara çok teşekkür ederiz.

MAHİDEVRAN SULTAN BİYOGRAFİSİ AVRUPA'DA YAYIMLANDI

Nihayet Mahidevran Sultan'ın Biyografisi Avrupa'da yayımlandı. Haftaya sipariş edilebilinecek. Artık tarih baştan yazılacak. 

© Lychatz Verlag